جام جم سرا: علامت اصلی این بیماری یا اختلال، ناتوانی در توجه است و کودکان و نوجوانان ممکن است در گوش دادن به سخنران مشکل داشته باشند و در به پایان رساندن وظایف یا پیگیریهای خود با مشکلاتی رو به رو باشند. اغلب این کودکان و نوجوانان افکار پوچ و اشتباه دارند و در انجام کارهای خود بیدقت هستند. کودکان مبتلا به بیشفعالی از انجام فعالیتها اجتناب میکنند و ممکن است خیلی زود از انجام کارها خسته شوند.
بسیاری از کودکانی که به اختلال ADHD مبتلا هستند برای نشستن و یک جا ماندن توانایی لازم را ندارند و ممکن است به طور مداوم در داخل خانه دست به کارهای عجیب بزنند. آنها تمایل زیادی به پیچ و تاب خوردن دارند، بیقرار هستند و برخی از آنها گزافه گویی میکنند. این کودکان معمولاً بیش از حد صحبت میکنند و در پیدا کردن وسایل شان و هنگام بازی سر و صدا میکنند.
عملکردهای روزانه
یکی دیگر از علائم این اختلال رفتارهای تکانشی است. این کودکان در پاسخ دادن به معلم خود به سرعت حرف او را قطع میکنند و قبل از به پایان رسیدن سؤال حرف میزنند. رفتار با این کودکان بسیار دشوار است و به نوبه خود باید صبر زیادی در رفتار با آنها داشت. اگر این اختلال درمان نشود در رشد کودک به لحاظ اجتماعی و تحصیلی تأثیر میگذارد. ناتوانایی در تمرکز، اغلب منجر به عملکرد ضعیف آنها در محیط مدرسه میشود. این موانع به کاهش عزت نفس و افزایش رفتارهای پر خطر منجر میشود. بیش فعالی خطر ابتلا به اختلالات افسردگی کودکی و اضطراب را افزایش میدهد.
علل بیش فعالی
کودکان مبتلا به بیشفعالی از فعالیت مغزی کمتری برخوردارند. همچنین مواد شیمیایی مغزشان نامتعادل است. البته هنوز کاملاً مشخص نیست که چه چیزی باعث این بینظمی میشود اما بسیاری از کارشناسان بر این باورند این اختلال ریشه در ژنتیک دارد.
تشخیص
هیچ تست آزمایشگاهی برای تشخیص این اختلال وجود ندارد اما پزشکان و متخصصان در پاسخ بیمار به سؤالات، توضیحاتی که خانواده ارائه میدهد و مشکلات رفتاری و ارزیابی مدرسه بیماری را تشخیص میدهند. کودک مبتلا به بیشفعالی باید حداقل به مدت ۶ماه این علائم را داشته باشد این علائم تا سن ۱۲سالگی ادامه دارد.
انواع بیش فعالی
شایعترین نوع بروز بیش فعالی، بیتوجهی و رفتارهای تکانشی است. گروهی کودکان بیقرار هستند ولی توانایی کنترل انگیزههای خود را دارند.
داروهای کنترل کننده
داروهای محرک به افزایش دامنه توجه کودک کمک میکند و رفتارهای ناشی از بیش فعالی، تکانشی و... را کنترل میکند. مطالعات نشان میدهد این داروها تا ۸۰ درصد در کار و فعالیت کودکان اثرات نگرانکننده دارد و داروهای غیر محرک گزینه خوبی برای این کودکان است.
کمکهای مشاورهای
مشاوره و بهرهمند شدن از خدمات مشاورهای به کودک بیشفعال یاد میدهد چگونه مسئولیت کارهای خود را به عهده بگیرد و اعتماد به نفس داشته باشد همچنین پدر و مادر با استراتژیهای حمایتیشان به بهبودی کودک کمک میکنند. نوع خاصی در درمان به عنوان آموزش مهارتهای اجتماعی وجود دارد که به کودکان در نوبت گرفتن و به اشتراکگذاری کمک میکند. همچنین مطالعات نشان میدهد درمان طولانی مدت با استفاده از دارو و رفتار درمانی تنها راهکارهای درمانی به شمار میرود.
آموزش و پرورش ویژه
اکثر کودکان مبتلا به ADHD در کلاسهای درس که استاندارد هستند آموزش میبینند در حالی که بودن در محیطی که به لحاظ آموزشی ساختار یافتهتر باشد بهتر است. آموزش این کودکان ویژه است که باید با نیازهای خاص و توانایی یادگیری آنها طراحی شود همچنین بهتر است اختلالات رفتاری این کودکان نیز در نظر گرفته شود.
نقش خانواده
والدین این کودکان باید روال مشخصی را در خانواده دنبال کنند. طراحی یک برنامه روزانه و تعریف آن برای کودک هر روز باید یادآوری شود. این موضوع کودک مبتلا به بیشفعالی را تا حدودی منظم میکند و باید والدین زمانهای خاصی را برای بیدار شدن از خواب، غذاخوردن، بازی کردن، مشق شب، کارها و فعالیتهای دیگر اختصاص دهند.
رژیمهای غذایی
برخی از کارشناسان بهداشت بر این باورند برخی مواد غذایی نشانههای ADHD را کاهش میدهد. غذاهایی که حاوی پروتئین بالا هستند مانند تخم مرغ، گوشت، حبوبات، آجیل و... این مسأله را بهبود میبخشد. بهتر است به جای استفاده از کربوهیدرات ساده مانند آب نبات و نان سفید از کربوهیدراتهای پیچیده مانند گلابی و نان سبوس دار استفاده کنند. برخی کارشناسان معتقدند کودکانی که علاقه زیاد به مصرف تنقلات دارند ممکن است به این اختلال مبتلا شوند در حالی که هنوز نقش افزودنیهای مواد غذایی و تأثیر آن در این اختلال مشخص نشده است.
تلویزیون و بیش فعالی
ارتباط بین تلویزیون و ADHD هنوز نامشخص است، اما آکادمی اطفال امریکا گزارش میکند بهتر است کودکان خردسال در تماشای تلویزیون محدودتر شوند و کودکان زیر دو سال در طول روز دو ساعت به تماشای تلویزیون بنشینند و والدین برای توسعه مهارتها و توجه کودکان بهتر است در فعالیتهایی مانند بازی، بلوک سازی، پازل و خواندن با او همراهی کنند. همچنین متخصصان نسبت به توجه مراقبتهای دوران بارداری هشدار میدهند زیرا کودکانی که در معرض دود سیگار در دوران بارداری بودهاند دو برابر بیشتر به اختلال ADHD مبتلا میشوند. (مهدیه شایگان/ایران)
مهتاب بیاتریزی اضافه کرد: بیش فعالی دو نوع است: ۱- بیش فعالی- پیش فعالی، ۲- پیش فعالی- کم توجهی.
وی افزود: پیش فعالی را میتوان از دو روش فیزیولوژی و زیستی شناسایی کرد؛ در روش فیزیولوژی یک نارسایی در مغز وجود دارد و روش زیستی مربوط به شرایط محیطی کودک است و بستر پیش فعالی کودک را فراهم میکند؛ در واقع مشکلات بالقوه نیز پیش فعالی را بیشتر میکند. در بین کودکان پیش فعال کودکان با هوش نیز وجود دارد.
بیات ریزی با اشاره به ۶ نشانه پیش فعالی گفت:
۱- این کودکان بیشتر از چند ثانیه نمیتوانند بیتحرک باشند
۲- علاقه زیادی به تماشای تلویزیون دارند
۳- به درس توجه ندارند و در دروس ضعیف هستند
۴- به خاطر بیدقتی دستخط خوبی ندارند
۵- وسایل بازی خود را به سرعت خراب میکنند
۶- آنها معمولا بد نقاشی میکنند
این روانشناس تاکید کرد: پیش فعالی کودکان زمینه ارثی میتواند داشته باشد اما قطعیت ندارد؛ در زمینه پیش فعالی هم وراثت و هم شرایط محیطی اثرگذار است. مهمترین راهکار برای پیشگیری از پیش فعالی کودک آموزش خانواده است، یعنی همزمان با درمان کودک باید آموزشهای لازم به خانواده داده شود تا بدانند چگونه با کودک رفتار کنند، این جدیدترین راه درمان است؛ یعنی آموزش رفتاری باید به خانواده داده شود و رفتار مناسب در درمان این کودکان بسیار تاثیر گذار است. (باشگاه خبرنگاران)
به گزارش جام جم آنلاین، والدین در کاربرد دو اصطلاح پرجنب و جوش و بیقراری غالبا دچار سردرگمی میشوند. از این رو لازم است تفاوت میان این دو مشخص شود.
ویژگیهای زیر در کودکان بیش فعال قابل مشاهده است:
- به نظر می رسد هیچ توجهی به صحبت های طرف مقابل ندارند.
- در اتمام کارها حتی کارهایی که خودش هم دوست دارد ، مشکل دارد وآنها را نیمه کاره رها می کند .
- احتمال ابتلا به اختلالات زبان وگفتار وشنوایی وجود دارد.
- ناتوانی در طبقه بندی وسازمان دادن برنامه ها وامور
- عدم تمایل به انجام کارهایی که نیازمند فعالیت فکری وتمرکزند .
- داشتن رفتار تکانشگری
- ناتوانی در انجام بازی های آرام
- دائماً می خواهد جلب توجه کند .
- بی صبری
- داشتن رفتار پرخاشگرانه
- خواب ناآرام
- انجام کارهای خطرناک بدون آن که به پیامد های آن فکر کنند.
- مشکل خام حرکتی ( دست وپا چلفتی)
- رفتارهای آزارشی
- خود آزاری ، کندن مو و پوست خود
- معمولاً برخوردار از هوش بهر طبیعی
- تصادف کردن به میزان بیشتر از دیگران
- داشتن عزّت نفس پایین و بسرعت احساس ناکامی کردن
ـ اغلب دست و پاهایش بیقرار است یا روی صندلی خود آرام ندارد.
ـ از آرام نشستن در یکجا یا روی صندلی برای مدتی حتی کوتاه ناتوان است.
ـ حوصله تحمل دیگران یا رعایت نوبت را ندارد و خیلی ناشکیب است.
ـ بیشتر در حال حرکت است و آرامش روانی ـ عضلانی ندارد.
ـ خیلی حرف میزند و پیش از این که پرسش تمام شود، پاسخ میدهد.
ـ محرکهای محیطی به آسانی حواس او را پرت میکنند.
ـ در انجام دستورالعمل صادر شده از جانب دیگران بسیار ناتوان است و بیشتر کارها را نیمهتمام رها میکند.
ـ در بازیها یا انجام تکالیف نیز نمیتواند برای مدت طولانی تمرکز داشته باشد و از پرداختن به فعالیتهای ذهنی عموما گریزان است.
ـ اغلب از یک مشغله تمام نشده به سوی فعالیت دیگری کشیده میشود.
ـ نمیتواند با آرامش بازی کند یا به تماشای برنامه تلویزیونی مورد علاقهاش بنشیند.
ـ بیشتر حرف دیگران را قطع یا در آن مداخله میکند.
ـ به نظر میرسد به آنچه به او گفته میشود، توجهی ندارد.
ـ وسایل خودش را گم میکند.
ـ به ظاهر فرد فراموشکاری به نظر میرسد و حواسش اصلا جمع نیست.
اما پرجنب و جوشی عبارت است از فعالیت بدنی زیاد، حرکاتش ناگهانی است و به دشواری میتواند مدتی سر جایش بنشیند. این کودکان با آن که پرتحرکاند، ولی وقتی توجه شان به چیزی جلب میشود میتوانند حواسشان را متمرکز کنند.
برای تشخیص باید قبل از هفت سالگی ، حداقل شش ماه نشانه ها تداوم داشته باشند ودر دو محیط خانه ومدرسه دیده شود ودر عملکرد اجتماعی وتحصیل اختلال ایجاد کند .
نکات مهم در مورد بیش فعالی
بیش فعالی، شایع ترین اختلال روانپزشکی کودکان است ودر پسران دو تا سه برابر بیشتر از دختران دیده می شود و تا جوانی و بزرگسالی تداوم می یابد. چنانچه کمبود توجه - بیش فعالی درمان نشود به احتمال زیاد مشکلاتی در مدرسه در پی خواهد داشت.
بیش فعالی می تواند به گونه ای اختلال ارثی باشد و اغلب همراه با دیگر اختلالات روی می دهد. رایج ترین آنها اختلال یادگیری و اختلال رفتاری است مانند اختلال نافرمانی تقابلی و اختلال سلوک.
به دو علت تشخیص ودرمان سریع این اختلال مهم است. نخست، درمان به کسی که اکنون در سن کودکی است کمک بیشتری می کند. اگر کودک دروس خود را هر چه آسان تر در مدرسه فرا گیرد، به او کمک می شود از ناراحتی واضطراب وفشارهای روحی ناشی از مشکلات آموزشی دور بوده واز مورد تنفر بودن دیگر کودکان و درگیری با پدر ومادر در امان باشد.
دوم، درمان زودتر می تواند خطر مشکلات رفتاری بیش فعالی کودکان را که به احتمال زیاد تا بزرگسالی تداوم دارد، کاهش دهد.
تشخیص بیش فعالی در کودکان با مصاحبه از مادر وپدر یا دیگر افرادی که در پرورش کودک سهیم هستند، آموزگار و مقیاس های سنجش ( که در توصیف وجود وشدت نشانه ها به کار می رود) صورت می گیرد.
هیچ گونه آزمایش ویژه روان شناسی یا آزمایشگاهی برای تعیین این مشکل وجود ندارد.
علت اصلی این اختلال هنوز به طور قطع مشخص نیست اما در هر حال عواملی همچون آسیبهای جزئی وارده به مغز و سیستم عصبی، ضربات وارده به مغز کودک در دوران بارداری و مراحل اولیه رشد عفونت در سیستم عصبی، مسمومیتهای شیمیایی و غذایی، اضطرابها و فشارهای روانی و سختگیریهای مفرط والدین و تنبیههای بدنی ممکن است زمینهساز پدید آمدن فزونکنشی باشد.
برای درمان این اختلال باید کوشید علت اصلی تا آنجا که ممکن است روشن شود. دارودرمانی، رفتاردرمانی و رواندرمانی از راههای درمان است که باید زیر نظر متخصص انجام شود.
در ضمن مهارت در رفتار با کودک نیز میتواند کمک کند. والدین باید برای رفتار کودک حد و مرزی قائل شوند که کاملا بیابهام باشد و در رعایت این حد و مرز ثابتقدم و جدی باشند.
محدودیتهای کودک باید مشخص و روشن باشد و همراه با آن کودک تشویق شود. بالا بردن دامنه تمرکز و توجه کودک به وسیله سرنخها، با صدای بلند با کودک حرف زدن و چند بار تکرار کردن و برنامهریزی روزانه نیز کمککننده هستند.
انواع بیش فعالی
کمبود توجه: یکی از ویژگی های مهم این اختلال که تقریبا همواره وجود دارد این است که آنها به آسانی گرفتار حواس پرتی وپریشانی فکر یا کوتاهی مدت زمان توجه می شوند.
این مشکل مانند بیش فعالی چندان مشهود نیست.خردسالان در مقایسه با بزرگسالان نسبتا فاقد مهارت تمرکز وادامه انجام وظایف دراز مدت و کسالت آور هستند.او مانند یک کودک نو پا وشاگرد کودکستانی با شتاب از کاری به کار دیگر می پردازد و در آخر به نظر می رسد در انجام کار دچار سرگشتگی است.
در مدرسه چون نمی تواند برای مدت طولانی به چیزی توجه کند، تکالیفش را تمام نمی کند.
بسیاری از این کودکان حداقل برای اندک مدتی می توانند به دقت به چیزی گوش دهند.اگر آزمایش کننده (روان شناس،روانپزشک،پزشک و آموزگار) تغییر پذیری پتانسیل چنین رفتاری را تشخیص ندهد ممکن است به نتیجه ای نا درست دست یابد که کودک سالم است و این اولیا و مربیان هستند که بیش از حد واکنش نشان می دهند.
این کودکان مشکل هایی را در توجه انتخابی نشان می دهند و از آنجاکه قادر به کنترل توجه خود نیستند د رحین انجام کارها وتکالیف به رویا فرو می روند واین نا توانی خود عاملی برای ناتوانی های تحصیلی ور فتارهای اجتماعی می شود.
پرتحرکی-تکانشی: اولیا ومعلمان آنها را به منزله کودکانی که بیش از حد پرجنب وجوش هستند، توصیف می کنند.مرتب به اطراف می دوند واز در و دیوار بالا می روند.درآرام نشستن مشکل دارند حتی در هنگام خواب بیش از اندازه به اطراف حرکت می کنند.
منظور از تکانشگری نیز انجام یک عمل بدون فکر وتامل در مورد عمل ونتیجه آن است. به عبارتی برانگیختگی در این کودکان، ناتوانی در فکر کردن قبل از انجام یک عمل نیست، بلکه انجام عمل پیش از آن که مدت زمانی رابه فکر کردن اختصاص دهند است.
تکانشگری چهار نوع است:1-عمل بدون کنترل ، بازداری یا توقف2-عمل بدون تفکر یا ملا حظه گری3-عمل بدون پیش بینی،برنامه ریزی کافی یادرنظر گرفتن پیامد ها4-عمل آنی وناگهانی.
مورد دیگری که در بحث تکانشی مهم ومسأله ساز است کنترل ادرار ومدفوع است. کودکان خردسال بیش فعال ممکن است در مدت روز خود راخیس یا کثیف کنند. به نظر می رسد آنها به نیازهای فشارخویش توجهی ندارند وتا اندازه ای خود را تخلیه می کنند.
ترکیبی: در این نوع اختلال فرد بسیار فعال است و بدون فکر اقدام به فعالیت و انجام کار مینماید. کودکان با این نوع اختلال نشانههایی از هر دو نوع قبل را که متذکر شدیم دارا هستند. آنها در توجهکردن، بیشفعال بودن و کنترل تکانشهای خود دچار مشکل هستند البته گاهی تمام کودکان بیتوجه هستند و یا اینکه بیش از حد فعالیت میکنند و حرکات تکانشی دارند.
علل اختلال بیش فعالی
در حال حاضر علل اصلی این اختلال نا شناخته است. این احتمال وجود دارد که ناشی از مجموعه عوامل پیچیده ای باشد. در اینجا به ذکر چند مورد می پردازیم.
1-عوامل ژنتیک
در مطالعه اعضای خانواده کودکان دارای این اختلال مشاهده شده که یکی از اعضا که معمولا پدر است به علت عوامل ژنتیکی دارای همین اختلال است.
در مطالعه هم شکمان وفرزند خوانده ها رابطه قوی بین عوامل ژنتیک و وجود این اختلال مشاهده شده است. آنها با مطالعه عوامل خانوادگی –ژنتیک-روانی اجتماعی در خویشاوندان درجه اول این کودکان دریافتند احتمال وجود اختلالی مشابه بسیار زیاد است.
2-عوامل عصبی وشیمیایی
در بخش های گوناگون مغز ناقل های عصبی مختلفی وجود دارند.اگر میزان یک ناقل عصبی ناکافی باشد بخشی از مغز که باید روی آن عمل کند بدرستی کار نخواهد کرد .کوکان بیش فعال ممکن است دچار کمبود هایی در بعضی ناقل های عصبی باشند.
3-خانواده و رفتار والدین
پژوهشگران این اختلال را نوعی واکنش کودک نسبت به نابسامانی های خانوادگی نظیر اعتیاد به الکل،اضطراب مزمن والدین و افسردگی مادر دانسته اند و از سوی دیگر به دلیل فراوانی بیشتر مبتلایان به بیش فعالی در خانواده های پر جمعیت آن را به محرک های محیطی نا مناسب مانند کثرت افراد وعدم رفاه خانواده نسبت داده اند.
مطالعه تعامل والدین- فرزند در ایران نشان داده است که این والدین بیشتر از والدین کودکان عادی از شیوه های فرزند پروری خودکامه استفاده می کنند، دارای اعتماد به نفس کمتری هستند،از شیوه های تنبیهی بیشتری استفاده می شد وروابط سردی با فرزندانشان دارند.
4-علل روانشناختی
هر اندازه کودک کم سن تر باشد ،ناراحتی یا تنش روانی وی بیشتر به شکل تظاهرات جسمانی بروز می کند.در این زمینه چگونگی رفتار والدین و واکنش آنها مهم است.
در تعدادی از کودکان ،بیش فعالی آشکارا جنبه مرضی دارد.از جمله رفتار های تحریک آمیز وخطرناکی که موجب می شود کودک خود را مدام در موقعیت های مخاطره انگیز قرار دهد .بالاخره بیش فعالی می تواند پاسخی به یک اضطراب دایم باشد.
5-تاثیر مواد سمی: عوامل محیطی مانند مسمومیت سربی ، تاثیر امواج تلویزیونی وچراغ های مهتابی را ازعلل احتمالی بیش فعالی در نظر گرفته اند. بیش فعالی می تواند ناشی از مواد افزودنی یا ترکیب کننده های طبیعی برخی غذاها باشد بنابراین یک رژیم غذایی مرکب از گوشت تازه ،سبزیجات،شیر را پیشنهاد می شود.
لیلا کامرانی - کارشناس ارشد روانشناسی
سندرم بیشفعالی، اختلالی است که بیشتر وقتها در اثر کمبود توجه در کودکان بهوجود میآید.
این نوع سندرم، بیشتر در پسران دیده شده و از 3سالگی شروع میشود اما تشخیص جدی آن از زمانی است که کودک به محیط مدرسه پا میگذارد و میتوان رفتار او را در کلاس درس، مورد بررسی قرارداد. اینگونه رفتارهای بیشفعالانه بهطور معمول با عدم تمرکز همراه است و نشانههای دارد که مهمترین آنها به شرح زیر میباشد:
ـ ناتوانی از یکجا نشستن و بیقراری در لحظههایی که باید آرام بنشیند
ـ قطع پیدرپی گفتوگو و مکالمهی بزرگترها
ـ انجام رفتارها و اعمالی که به آنها کارهای نسنجیده میگوییم
ـ پاسخ دادن به سؤال، پیش از آنکه جملهی سؤالکننده به پایان برسد
ـ بیصبری و بیتحملی شدید بهنحوی که هر آنچه طلب کرد، باید در همان لحظه نیز آن را دریافت کند
ـ ناتوانی در پیگیری مطلبها بهنحوی که بیشتر کارها را در میانه رها میکند
ـ بیتوجهی به نتیجهی عملی که از او سرمیزند
ـ ناتوانی در کنترل احساسها، فکرها و کارها
ـ پرحرفی بهخصوص در کلاس درس
ـ مدام در حال حرکت و جنبوجوش بودن
ـ بیصبری و نداشتن تحمل برای ایستادن در صف و رعایت نوبت
ـ عصبی و حساس بودن و مرتب پایین و بالا پریدن
ـ هل دادن بقیهی کودکان هنگامی که قرار است در صف و با آرامش بایستد
– برهم زدن بازی بقیهی همکلاسیها و دخالت بیمورد در کار آنان
ـ انجام تکلیفهای مدرسه بدون توجه و دقت لازم
ـ بهاصطلاح «قاپیدن» وسایل و اسباببازیهای کودکان دیگر
ـ بیتوجهی به قوانین و مقررات وضعشده در کلاس یا مدرسه
ـ نداشتن مهارتهای لازم در برقراری ارتباطهای اجتماعی با دیگران
ـ گمکردن وسایل شخصی بر اثر بیمبالاتی و بیدقتی
ـ از این شاخه به آن شاخه پریدن در زمانی که باید توجه خود را بر موضوعی متمرکز کند و یا دربارهی آن موضوع بهدقت صحبت کند
برای تشخیص این بیماری، انجام آزمایشهای پزشکی از نوع بینایی و شنواییسنجی، آزمایش خون و بررسی مسائل ارثی و تاریخچهی زندگی پدر و مادر، نوع زایمان و تولد او، ضربههای احتمالی مغزی، جراحی و بیهوشی در زمان کودکی و… باید انجام شود.
نمرههای مدرسهی او از دیگر نشانههایی است که بهطور حتم باید بررسی شود.درضمن، فراموش نکنید که رفتار پدر و مادران و انتظارهای بیجای آنان از کودک و دادن لقبها و صفتهایی مانند تنبل، بیعرضه و… میتواند از عاملهای بهوجودآورندهی این خصیصه در کودکان باشد. امروزه این اختلال بعد از آزمایش از سوی روانپزشکان، قابل معالجه است.
به گزارش جام جم آنلاین، والدین در کاربرد دو اصطلاح پرجنب و جوش و بیقراری غالبا دچار سردرگمی میشوند. از این رو لازم اسـت تفاوت میان این دو مشخص شود.
ویژگیهای زیر در کودکان بیش فعال قابل مشاهده اسـت:
- به نظر می رسد هیچ توجهی به صحبت های طرف مقابل ندارند.
- در اتمام کارها حتی کارهایی که خودش هم دوست دارد ، مشکل دارد وآنها را نیمه کاره رها می کند .
- احتمال ابتلا به اختلالات زبان وگفتار وشنوایی وجود دارد.
- ناتوانی در طبقه بندی وسازمان دادن برنامه ها وامور
- عدم تمایل به انجام کارهایی که نیازمند فعالیت فکری وتمرکزند .
- داشتن رفتار تکانشگری
- ناتوانی در انجام بازی های آرام
- دائماً می خواهد جلب توجه کند .
- بی صبری
- داشتن رفتار پرخاشگرانه
- خواب ناآرام
- انجام کارهای خطرناک بدون آن که به پیامد های آن فکر کنند.
- مشکل خام حرکتی ( دست وپا چلفتی)
- رفتارهای آزارشی
- خود آزاری ، کندن مو و پوست خود
- معمولاً برخوردار از هوش بهر طبیعی
- تصادف کردن به میزان بیشتر از دیگران
- داشتن عزّت نفس پایین و بسرعت احساس ناکامی کردن
ـ اغلب دست و پاهایش بیقرار اسـت یا روی صندلی خود آرام ندارد.
ـ از آرام نشستن در یکجا یا روی صندلی برای مدتی حتی کوتاه ناتوان اسـت.
ـ حوصله تحمل دیگران یا رعایت نوبت را ندارد و خیلی ناشکیب اسـت.
ـ بیشتر در حال حرکت اسـت و آرامش روانی ـ عضلانی ندارد.
ـ خیلی حرف میزند و پیش از این که پرسش تمام شود، پاسخ میدهد.
ـ محرکهای محیطی به آسانی حواس او را پرت میکنند.
ـ در انجام دستورالعمل صادر شده از جانب دیگران بسیار ناتوان اسـت و بیشتر کارها را نیمهتمام رها میکند.
ـ در بازیها یا انجام تکالیف نیز نمیتواند برای مدت طولانی تمرکز داشته باشد و از پرداختن به فعالیتهای ذهنی عموما گریزان اسـت.
ـ اغلب از یک مشغله تمام نشده به سوی فعالیت دیگری کشیده میشود.
ـ نمیتواند با آرامش بازی کند یا به تماشای برنامه تلویزیونی مورد علاقهاش بنشیند.
ـ بیشتر حرف دیگران را قطع یا در آن مداخله میکند.
ـ به نظر میرسد به آنچه به او گفته میشود، توجهی ندارد.
ـ وسایل خودش را گم میکند.
ـ به ظاهر فرد فراموشکاری به نظر میرسد و حواسش اصلا جمع نیست.
اما پرجنب و جوشی عبارت اسـت از فعالیت بدنی زیاد، حرکاتش ناگهانی اسـت و به دشواری میتواند مدتی سر جایش بنشیند. این کودکان با آن که پرتحرکاند، ولی وقتی توجه شان به چیزی جلب میشود میتوانند حواسشان را متمرکز کنند.
برای تشخیص باید قبل از هفت سالگی ، حداقل شش ماه نشانه ها تداوم داشته باشند ودر دو محیط خانه ومدرسه دیده شود ودر عملکرد اجتماعی وتحصیل اختلال ایجاد کند .
نکات مهم در مورد بیش فعالی
بیش فعالی، شایع ترین اختلال روانپزشکی کودکان اسـت ودر پسران دو تا سه برابر بیشتر از دختران دیده می شود و تا جوانی و بزرگسالی تداوم می یابد. چنانچه کمبود توجه - بیش فعالی درمان نشود به احتمال زیاد مشکلاتی در مدرسه در پی خواهد داشت.
بیش فعالی می تواند به گونه ای اختلال ارثی باشد و اغلب همراه با دیگر اختلالات روی می دهد. رایج ترین آنها اختلال یادگیری و اختلال رفتاری اسـت مانند اختلال نافرمانی تقابلی و اختلال سلوک.
به دو علت تشخیص ودرمان سریع این اختلال مهم اسـت. نخست، درمان به کسی که اکنون در سن کودکی اسـت کمک بیشتری می کند. اگر کودک دروس خود را هر چه آسان تر در مدرسه فرا گیرد، به او کمک می شود از ناراحتی واضطراب وفشارهای روحی ناشی از مشکلات آموزشی دور بوده واز مورد تنفر بودن دیگر کودکان و درگیری با پدر ومادر در امان باشد.
دوم، درمان زودتر می تواند خطر مشکلات رفتاری بیش فعالی کودکان را که به احتمال زیاد تا بزرگسالی تداوم دارد، کاهش دهد.
تشخیص بیش فعالی در کودکان با مصاحبه از مادر وپدر یا دیگر افرادی که در پرورش کودک سهیم هستند، آموزگار و مقیاس های سنجش ( که در توصیف وجود وشدت نشانه ها به کار می رود) صورت می گیرد.
هیچ گونه آزمایش ویژه روان شناسی یا آزمایشگاهی برای تعیین این مشکل وجود ندارد.
علت اصلی این اختلال هنوز به طور قطع مشخص نیست اما در هر حال عواملی همچون آسیبهای جزئی وارده به مغز و سیستم عصبی، ضربات وارده به مغز کودک در دوران بارداری و مراحل اولیه رشد عفونت در سیستم عصبی، مسمومیتهای شیمیایی و غذایی، اضطرابها و فشارهای روانی و سختگیریهای مفرط والدین و تنبیههای بدنی ممکن اسـت زمینهساز پدید آمدن فزونکنشی باشد.
برای درمان این اختلال باید کوشید علت اصلی تا آنجا که ممکن اسـت روشن شود. دارودرمانی، رفتاردرمانی و رواندرمانی از راههای درمان اسـت که باید زیر نظر متخصص انجام شود.
در ضمن مهارت در رفتار با کودک نیز میتواند کمک کند. والدین باید برای رفتار کودک حد و مرزی قائل شوند که کاملا بیابهام باشد و در رعایت این حد و مرز ثابتقدم و جدی باشند.
محدودیتهای کودک باید مشخص و روشن باشد و همراه با آن کودک تشویق شود. بالا بردن دامنه تمرکز و توجه کودک به وسیله سرنخها، با صدای بلند با کودک حرف زدن و چند بار تکرار کردن و برنامهریزی روزانه نیز کمککننده هستند.
انواع بیش فعالی
کمبود توجه: یکی از ویژگی های مهم این اختلال که تقریبا همواره وجود دارد این اسـت که آنها به آسانی گرفتار حواس پرتی وپریشانی فکر یا کوتاهی مدت زمان توجه می شوند.
این مشکل مانند بیش فعالی چندان مشهود نیست.خردسالان در مقایسه با بزرگسالان نسبتا فاقد مهارت تمرکز وادامه انجام وظایف دراز مدت و کسالت آور هستند.او مانند یک کودک نو پا وشاگرد کودکستانی با شتاب از کاری به کار دیگر می پردازد و در آخر به نظر می رسد در انجام کار دچار سرگشتگی اسـت.
در مدرسه چون نمی تواند برای مدت طولانی به چیزی توجه کند، تکالیفش را تمام نمی کند.
بسیاری از این کودکان حداقل برای اندک مدتی می توانند به دقت به چیزی گوش دهند.اگر آزمایش کننده (روان شناس،روانپزشک،پزشک و آموزگار) تغییر پذیری پتانسیل چنین رفتاری را تشخیص ندهد ممکن اسـت به نتیجه ای نا درست دست یابد که کودک سالم اسـت و این اولیا و مربیان هستند که بیش از حد واکنش نشان می دهند.
این کودکان مشکل هایی را در توجه انتخابی نشان می دهند و از آنجاکه قادر به کنترل توجه خود نیستند د رحین انجام کارها وتکالیف به رویا فرو می روند واین نا توانی خود عاملی برای ناتوانی های تحصیلی ور فتارهای اجتماعی می شود.
پرتحرکی-تکانشی: اولیا ومعلمان آنها را به منزله کودکانی که بیش از حد پرجنب وجوش هستند، توصیف می کنند.مرتب به اطراف می دوند واز در و دیوار بالا می روند.درآرام نشستن مشکل دارند حتی در هنگام خواب بیش از اندازه به اطراف حرکت می کنند.
منظور از تکانشگری نیز انجام یک عمل بدون فکر وتامل در مورد عمل ونتیجه آن اسـت. به عبارتی برانگیختگی در این کودکان، ناتوانی در فکر کردن قبل از انجام یک عمل نیست، بلکه انجام عمل پیش از آن که مدت زمانی رابه فکر کردن اختصاص دهند اسـت.
تکانشگری چهار نوع اسـت:1-عمل بدون کنترل ، بازداری یا توقف2-عمل بدون تفکر یا ملا حظه گری3-عمل بدون پیش بینی،برنامه ریزی کافی یادرنظر گرفتن پیامد ها4-عمل آنی وناگهانی.
مورد دیگری که در بحث تکانشی مهم ومسأله ساز اسـت کنترل ادرار ومدفوع اسـت. کودکان خردسال بیش فعال ممکن اسـت در مدت روز خود راخیس یا کثیف کنند. به نظر می رسد آنها به نیازهای فشارخویش توجهی ندارند وتا اندازه ای خود را تخلیه می کنند.
ترکیبی: در این نوع اختلال فرد بسیار فعال اسـت و بدون فکر اقدام به فعالیت و انجام کار مینماید. کودکان با این نوع اختلال نشانههایی از هر دو نوع قبل را که متذکر شدیم دارا هستند. آنها در توجهکردن، بیشفعال بودن و کنترل تکانشهای خود دچار مشکل هستند البته گاهی تمام کودکان بیتوجه هستند و یا اینکه بیش از حد فعالیت میکنند و حرکات تکانشی دارند.
علل اختلال بیش فعالی
در حال حاضر علل اصلی این اختلال نا شناخته اسـت. این احتمال وجود دارد که ناشی از مجموعه عوامل پیچیده ای باشد. در اینجا به ذکر چند مورد می پردازیم.
1-عوامل ژنتیک
در مطالعه اعضای خانواده کودکان دارای این اختلال مشاهده شده که یکی از اعضا که معمولا پدر اسـت به علت عوامل ژنتیکی دارای همین اختلال اسـت.
در مطالعه هم شکمان وفرزند خوانده ها رابطه قوی بین عوامل ژنتیک و وجود این اختلال مشاهده شده اسـت. آنها با مطالعه عوامل خانوادگی –ژنتیک-روانی اجتماعی در خویشاوندان درجه اول این کودکان دریافتند احتمال وجود اختلالی مشابه بسیار زیاد اسـت.
2-عوامل عصبی وشیمیایی
در بخش های گوناگون مغز ناقل های عصبی مختلفی وجود دارند.اگر میزان یک ناقل عصبی ناکافی باشد بخشی از مغز که باید روی آن عمل کند بدرستی کار نخواهد کرد .کوکان بیش فعال ممکن اسـت دچار کمبود هایی در بعضی ناقل های عصبی باشند.
3-خانواده و رفتار والدین
پژوهشگران این اختلال را نوعی واکنش کودک نسبت به نابسامانی های خانوادگی نظیر اعتیاد به الکل،اضطراب مزمن والدین و افسردگی مادر دانسته اند و از سوی دیگر به دلیل فراوانی بیشتر مبتلایان به بیش فعالی در خانواده های پر جمعیت آن را به محرک های محیطی نا مناسب مانند کثرت افراد وعدم رفاه خانواده نسبت داده اند.
مطالعه تعامل والدین- فرزند در ایران نشان داده اسـت که این والدین بیشتر از والدین کودکان عادی از شیوه های فرزند پروری خودکامه استفاده می کنند، دارای اعتماد به نفس کمتری هستند،از شیوه های تنبیهی بیشتری استفاده می شد وروابط سردی با فرزندانشان دارند.
4-علل روانشناختی
هر اندازه کودک کم سن تر باشد ،ناراحتی یا تنش روانی وی بیشتر به شکل تظاهرات جسمانی بروز می کند.در این زمینه چگونگی رفتار والدین و واکنش آنها مهم اسـت.
در تعدادی از کودکان ،بیش فعالی آشکارا جنبه مرضی دارد.از جمله رفتار های تحریک آمیز وخطرناکی که موجب می شود کودک خود را مدام در موقعیت های مخاطره انگیز قرار دهد .بالاخره بیش فعالی می تواند پاسخی به یک اضطراب دایم باشد.
5-تاثیر مواد سمی: عوامل محیطی مانند مسمومیت سربی ، تاثیر امواج تلویزیونی وچراغ های مهتابی را ازعلل احتمالی بیش فعالی در نظر گرفته اند. بیش فعالی می تواند ناشی از مواد افزودنی یا ترکیب کننده های طبیعی برخی غذاها باشد بنابراین یک رژیم غذایی مرکب از گوشت تازه ،سبزیجات،شیر را پیشنهاد می شود.
لیلا کامرانی - کارشناس ارشد روانشناسی
به گزارش جام جم آنلاین، والدین در کاربرد دو اصطلاح پرجنب و جوش و بیقراری غالبا دچار سردرگمی میشوند. از این رو لازم اسـت تفاوت میان این دو مشخص شود.
ویژگیهای زیر در کودکان بیش فعال قابل مشاهده اسـت:
- به نظر می رسد هیچ توجهی به صحبت های طرف مقابل ندارند.
- در اتمام کارها حتی کارهایی که خودش هم دوست دارد ، مشکل دارد وآنها را نیمه کاره رها می کند .
- احتمال ابتلا به اختلالات زبان وگفتار وشنوایی وجود دارد.
- ناتوانی در طبقه بندی وسازمان دادن برنامه ها وامور
- عدم تمایل به انجام کارهایی که نیازمند فعالیت فکری وتمرکزند .
- داشتن رفتار تکانشگری
- ناتوانی در انجام بازی های آرام
- دائماً می خواهد جلب توجه کند .
- بی صبری
- داشتن رفتار پرخاشگرانه
- خواب ناآرام
- انجام کارهای خطرناک بدون آن که به پیامد های آن فکر کنند.
- مشکل خام حرکتی ( دست وپا چلفتی)
- رفتارهای آزارشی
- خود آزاری ، کندن مو و پوست خود
- معمولاً برخوردار از هوش بهر طبیعی
- تصادف کردن به میزان بیشتر از دیگران
- داشتن عزّت نفس پایین و بسرعت احساس ناکامی کردن
ـ اغلب دست و پاهایش بیقرار اسـت یا روی صندلی خود آرام ندارد.
ـ از آرام نشستن در یکجا یا روی صندلی برای مدتی حتی کوتاه ناتوان اسـت.
ـ حوصله تحمل دیگران یا رعایت نوبت را ندارد و خیلی ناشکیب اسـت.
ـ بیشتر در حال حرکت اسـت و آرامش روانی ـ عضلانی ندارد.
ـ خیلی حرف میزند و پیش از این که پرسش تمام شود، پاسخ میدهد.
ـ محرکهای محیطی به آسانی حواس او را پرت میکنند.
ـ در انجام دستورالعمل صادر شده از جانب دیگران بسیار ناتوان اسـت و بیشتر کارها را نیمهتمام رها میکند.
ـ در بازیها یا انجام تکالیف نیز نمیتواند برای مدت طولانی تمرکز داشته باشد و از پرداختن به فعالیتهای ذهنی عموما گریزان اسـت.
ـ اغلب از یک مشغله تمام نشده به سوی فعالیت دیگری کشیده میشود.
ـ نمیتواند با آرامش بازی کند یا به تماشای برنامه تلویزیونی مورد علاقهاش بنشیند.
ـ بیشتر حرف دیگران را قطع یا در آن مداخله میکند.
ـ به نظر میرسد به آنچه به او گفته میشود، توجهی ندارد.
ـ وسایل خودش را گم میکند.
ـ به ظاهر فرد فراموشکاری به نظر میرسد و حواسش اصلا جمع نیست.
اما پرجنب و جوشی عبارت اسـت از فعالیت بدنی زیاد، حرکاتش ناگهانی اسـت و به دشواری میتواند مدتی سر جایش بنشیند. این کودکان با آن که پرتحرکاند، ولی وقتی توجه شان به چیزی جلب میشود میتوانند حواسشان را متمرکز کنند.
برای تشخیص باید قبل از هفت سالگی ، حداقل شش ماه نشانه ها تداوم داشته باشند ودر دو محیط خانه ومدرسه دیده شود ودر عملکرد اجتماعی وتحصیل اختلال ایجاد کند .
نکات مهم در مورد بیش فعالی
بیش فعالی، شایع ترین اختلال روانپزشکی کودکان اسـت ودر پسران دو تا سه برابر بیشتر از دختران دیده می شود و تا جوانی و بزرگسالی تداوم می یابد. چنانچه کمبود توجه - بیش فعالی درمان نشود به احتمال زیاد مشکلاتی در مدرسه در پی خواهد داشت.
بیش فعالی می تواند به گونه ای اختلال ارثی باشد و اغلب همراه با دیگر اختلالات روی می دهد. رایج ترین آنها اختلال یادگیری و اختلال رفتاری اسـت مانند اختلال نافرمانی تقابلی و اختلال سلوک.
به دو علت تشخیص ودرمان سریع این اختلال مهم اسـت. نخست، درمان به کسی که اکنون در سن کودکی اسـت کمک بیشتری می کند. اگر کودک دروس خود را هر چه آسان تر در مدرسه فرا گیرد، به او کمک می شود از ناراحتی واضطراب وفشارهای روحی ناشی از مشکلات آموزشی دور بوده واز مورد تنفر بودن دیگر کودکان و درگیری با پدر ومادر در امان باشد.
دوم، درمان زودتر می تواند خطر مشکلات رفتاری بیش فعالی کودکان را که به احتمال زیاد تا بزرگسالی تداوم دارد، کاهش دهد.
تشخیص بیش فعالی در کودکان با مصاحبه از مادر وپدر یا دیگر افرادی که در پرورش کودک سهیم هستند، آموزگار و مقیاس های سنجش ( که در توصیف وجود وشدت نشانه ها به کار می رود) صورت می گیرد.
هیچ گونه آزمایش ویژه روان شناسی یا آزمایشگاهی برای تعیین این مشکل وجود ندارد.
علت اصلی این اختلال هنوز به طور قطع مشخص نیست اما در هر حال عواملی همچون آسیبهای جزئی وارده به مغز و سیستم عصبی، ضربات وارده به مغز کودک در دوران بارداری و مراحل اولیه رشد عفونت در سیستم عصبی، مسمومیتهای شیمیایی و غذایی، اضطرابها و فشارهای روانی و سختگیریهای مفرط والدین و تنبیههای بدنی ممکن اسـت زمینهساز پدید آمدن فزونکنشی باشد.
برای درمان این اختلال باید کوشید علت اصلی تا آنجا که ممکن اسـت روشن شود. دارودرمانی، رفتاردرمانی و رواندرمانی از راههای درمان اسـت که باید زیر نظر متخصص انجام شود.
در ضمن مهارت در رفتار با کودک نیز میتواند کمک کند. والدین باید برای رفتار کودک حد و مرزی قائل شوند که کاملا بیابهام باشد و در رعایت این حد و مرز ثابتقدم و جدی باشند.
محدودیتهای کودک باید مشخص و روشن باشد و همراه با آن کودک تشویق شود. بالا بردن دامنه تمرکز و توجه کودک به وسیله سرنخها، با صدای بلند با کودک حرف زدن و چند بار تکرار کردن و برنامهریزی روزانه نیز کمککننده هستند.
انواع بیش فعالی
کمبود توجه: یکی از ویژگی های مهم این اختلال که تقریبا همواره وجود دارد این اسـت که آنها به آسانی گرفتار حواس پرتی وپریشانی فکر یا کوتاهی مدت زمان توجه می شوند.
این مشکل مانند بیش فعالی چندان مشهود نیست.خردسالان در مقایسه با بزرگسالان نسبتا فاقد مهارت تمرکز وادامه انجام وظایف دراز مدت و کسالت آور هستند.او مانند یک کودک نو پا وشاگرد کودکستانی با شتاب از کاری به کار دیگر می پردازد و در آخر به نظر می رسد در انجام کار دچار سرگشتگی اسـت.
در مدرسه چون نمی تواند برای مدت طولانی به چیزی توجه کند، تکالیفش را تمام نمی کند.
بسیاری از این کودکان حداقل برای اندک مدتی می توانند به دقت به چیزی گوش دهند.اگر آزمایش کننده (روان شناس،روانپزشک،پزشک و آموزگار) تغییر پذیری پتانسیل چنین رفتاری را تشخیص ندهد ممکن اسـت به نتیجه ای نا درست دست یابد که کودک سالم اسـت و این اولیا و مربیان هستند که بیش از حد واکنش نشان می دهند.
این کودکان مشکل هایی را در توجه انتخابی نشان می دهند و از آنجاکه قادر به کنترل توجه خود نیستند د رحین انجام کارها وتکالیف به رویا فرو می روند واین نا توانی خود عاملی برای ناتوانی های تحصیلی ور فتارهای اجتماعی می شود.
پرتحرکی-تکانشی: اولیا ومعلمان آنها را به منزله کودکانی که بیش از حد پرجنب وجوش هستند، توصیف می کنند.مرتب به اطراف می دوند واز در و دیوار بالا می روند.درآرام نشستن مشکل دارند حتی در هنگام خواب بیش از اندازه به اطراف حرکت می کنند.
منظور از تکانشگری نیز انجام یک عمل بدون فکر وتامل در مورد عمل ونتیجه آن اسـت. به عبارتی برانگیختگی در این کودکان، ناتوانی در فکر کردن قبل از انجام یک عمل نیست، بلکه انجام عمل پیش از آن که مدت زمانی رابه فکر کردن اختصاص دهند اسـت.
تکانشگری چهار نوع اسـت:1-عمل بدون کنترل ، بازداری یا توقف2-عمل بدون تفکر یا ملا حظه گری3-عمل بدون پیش بینی،برنامه ریزی کافی یادرنظر گرفتن پیامد ها4-عمل آنی وناگهانی.
مورد دیگری که در بحث تکانشی مهم ومسأله ساز اسـت کنترل ادرار ومدفوع اسـت. کودکان خردسال بیش فعال ممکن اسـت در مدت روز خود راخیس یا کثیف کنند. به نظر می رسد آنها به نیازهای فشارخویش توجهی ندارند وتا اندازه ای خود را تخلیه می کنند.
ترکیبی: در این نوع اختلال فرد بسیار فعال اسـت و بدون فکر اقدام به فعالیت و انجام کار مینماید. کودکان با این نوع اختلال نشانههایی از هر دو نوع قبل را که متذکر شدیم دارا هستند. آنها در توجهکردن، بیشفعال بودن و کنترل تکانشهای خود دچار مشکل هستند البته گاهی تمام کودکان بیتوجه هستند و یا اینکه بیش از حد فعالیت میکنند و حرکات تکانشی دارند.
علل اختلال بیش فعالی
در حال حاضر علل اصلی این اختلال نا شناخته اسـت. این احتمال وجود دارد که ناشی از مجموعه عوامل پیچیده ای باشد. در اینجا به ذکر چند مورد می پردازیم.
1-عوامل ژنتیک
در مطالعه اعضای خانواده کودکان دارای این اختلال مشاهده شده که یکی از اعضا که معمولا پدر اسـت به علت عوامل ژنتیکی دارای همین اختلال اسـت.
در مطالعه هم شکمان وفرزند خوانده ها رابطه قوی بین عوامل ژنتیک و وجود این اختلال مشاهده شده اسـت. آنها با مطالعه عوامل خانوادگی –ژنتیک-روانی اجتماعی در خویشاوندان درجه اول این کودکان دریافتند احتمال وجود اختلالی مشابه بسیار زیاد اسـت.
2-عوامل عصبی وشیمیایی
در بخش های گوناگون مغز ناقل های عصبی مختلفی وجود دارند.اگر میزان یک ناقل عصبی ناکافی باشد بخشی از مغز که باید روی آن عمل کند بدرستی کار نخواهد کرد .کوکان بیش فعال ممکن اسـت دچار کمبود هایی در بعضی ناقل های عصبی باشند.
3-خانواده و رفتار والدین
پژوهشگران این اختلال را نوعی واکنش کودک نسبت به نابسامانی های خانوادگی نظیر اعتیاد به الکل،اضطراب مزمن والدین و افسردگی مادر دانسته اند و از سوی دیگر به دلیل فراوانی بیشتر مبتلایان به بیش فعالی در خانواده های پر جمعیت آن را به محرک های محیطی نا مناسب مانند کثرت افراد وعدم رفاه خانواده نسبت داده اند.
مطالعه تعامل والدین- فرزند در ایران نشان داده اسـت که این والدین بیشتر از والدین کودکان عادی از شیوه های فرزند پروری خودکامه استفاده می کنند، دارای اعتماد به نفس کمتری هستند،از شیوه های تنبیهی بیشتری استفاده می شد وروابط سردی با فرزندانشان دارند.
4-علل روانشناختی
هر اندازه کودک کم سن تر باشد ،ناراحتی یا تنش روانی وی بیشتر به شکل تظاهرات جسمانی بروز می کند.در این زمینه چگونگی رفتار والدین و واکنش آنها مهم اسـت.
در تعدادی از کودکان ،بیش فعالی آشکارا جنبه مرضی دارد.از جمله رفتار های تحریک آمیز وخطرناکی که موجب می شود کودک خود را مدام در موقعیت های مخاطره انگیز قرار دهد .بالاخره بیش فعالی می تواند پاسخی به یک اضطراب دایم باشد.
5-تاثیر مواد سمی: عوامل محیطی مانند مسمومیت سربی ، تاثیر امواج تلویزیونی وچراغ های مهتابی را ازعلل احتمالی بیش فعالی در نظر گرفته اند. بیش فعالی می تواند ناشی از مواد افزودنی یا ترکیب کننده های طبیعی برخی غذاها باشد بنابراین یک رژیم غذایی مرکب از گوشت تازه ،سبزیجات،شیر را پیشنهاد می شود.
لیلا کامرانی - کارشناس ارشد روانشناسی